AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI
İKT SEKTORUNUN MÜASİR VƏZİYYƏTİNİN VƏ PERSPEKTİV İNKİŞAF POTENSİALININ QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ MƏSƏLƏLƏRİ
Əliyev Əlövsət Q.

Məqalədə son illərdə yaranan qlobal iqtisadi böhran, həmçinin 2020-ci ilin əvvəlindən başlayaraq bütün dünya iqtisadiyyatını və real idarəetmə sistemini, xidmət sektorunu, cəmiyyətin sosial həyatını qeyri-normal vəziyyətə salan koronavirus pandemiyası şəraitində İKT sektorunun perspektiv inkişafının böyük strateji əhəmiyyətə malik olduğu göstərilmişdir. Yeni yaranan iqtisadiyyatın effektiv strukturlaşmasını həyata keçirmək üçün onun əsas bazası olan İKT sektorunun formalaşma problemləri və müasir vəziyyəti kompleks şəkildə analitik təhlil edilmişdir. Sahənin perspektiv inkişaf potensialının araşdırılması, qiymətləndirilməsi, həmin aspektdə müvafiq göstərici və kriteriyaların işlənilməsinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığı qeyd olunmuşdur. İKT sektoru üzrə tədqiqatların məqsəd və vəzifələri göstərilmiş, İKT sahəsi üzrə problemlərin tədqiq olunma səviyyəsi təhlil edilmişdir. Azərbaycan iqtisadiyyatının strukturunda İKT sferasının rolu və yeri araşdırılmışdır. İKT sektorunda məhsul/xidmətlər buraxılışının, məhsul idxalının və ixrac-idxal olunmuş məhsulların dinamikası qrafiklər üzrə təhlil edilmişdir. İKT sektoru sahələrinin sistemli təsnifatı verilmişdir. Həmin sektorun infrastruktur və institutsional formalaşma problemləri tədqiq olunmuşdur. İKT sektorunda inkişaf potensialının formalaşdırılmasının innovativ istiqamətləri üzrə göstəricilər və kriteryalarla bağlı təkliflər və tövsiyələr verilmişdir (səh.51-64).

Açar sözlər:İKT sferası, infrastruktur problemləri, institutsional formalaşma, İKT sahələrinin təsnifatı, İKT məhsulları, ixrac-idxal məhsulları, İKT xidmətləri, innovativ iqtisadiyyat, İKT iqtisadiyyatı.
DOI : 10.25045/jpis.v11.i2.05
Ədəbiyyat
  • “Azərbaycan-2020: Gələcəyə Baxış” İnkişaf Konsepsiyası. Bakı, 29 dekabr 2012-ci il, , https://president.az/files/future_az.pdf.
  • Azərbaycan Respublikasında İnformasiya Cəmiyyətinin inkişafına dair 2014-2020-ci illər üçün Milli Strategiya. Bakı, 04.2014-cü il, https://www.president.az/articles/11312.
  • Telekommunikasiya və İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafına dair Strateji Yol Xəritəsi. Bakı, 6 dekabr 2016-cı il, http://mincom.gov.az;  http://www.president.az.
  • Окинавская хартия глобального информационного общества. Подписана 22 июля 2000 года лидерами стран «Большой восьмерки» в Японии, http://www.federalbook.ru/files/SVAYZ/saderzhanie/Tom%206/I/hartia.pdf.
  • World Summit on the Information Society (WSIS). Geneva, 10-12 december 2003,
    https://www.en.unesco.org/themes/building-knowledge-societies/wsis.
  • ICT Development Index.
    https://www.itu.int/en/ITU-D/Statistics/Pages/publications/mis2017/methodology.aspx. 
  • Azərbaycanda IKT üzrə Milli Strategiya (2003-2012-ci illər). Bakı, 17 fevral 2003-cü il.
    http://www.e-qanun.gov.az/framework/1969.
  • Бычкова C.Г., Паршинцева Л.С. Информационно-коммуникационные технологии как основа развития информационного общества: Россия в системе международных статистических индикаторов // Статистика и Экономика, 2019, Т.16,  №1, с. 32-40.
  • Dexter Sally, Hope Beverley. ICT and social capital in the knowledge economy / IEEE. Innovations in Information Technology Conference 2006, Dubai, Arab Emirates, nov 19-21, 2006, pp.186-190.
  • Макаров В.В., Блатова Т.А. Информационно-коммуникационные технологии как индикатор развития экономики знаний // Российский гуманитарный журнал, 2014, №4, том 3, c. 275- 281.
  • AR Dövlət Statistika Komitəsi. Azərbaycanda İnformasiya Cəmiyyəti. Statistik Məcmuə. Bakı, 2019, 124 s.
  • Cette Gilbert, Lopez Jimmy, Mairesse Jacques. Upstream product market regulations, ICT, R&D and productivity // Review of income and wealth, 2017, vol.63,  Special issue: SI,  Supplement: 1, pp.68-89.
  • Hodrob Rami, Awad Sami. Econometric analysis of the impact of ICT on economic growth for Qatar in globalization context / 16th International Scientific Conference on Globalization and its Socio-Economic Consequences. Slovakia, oct. 05-06, 2016. International Scientific Conference Proceedings, PTS I-V, pp. 654-662.
  • Leslaw Kocwin, Contribution of the ICT sector to the intensification of economic growth in Poland in the years 2014-2020 / International Conference on ICT Management for Global Competitiveness and Economic Growth in Emerging Economies (ICTM). Wroclaw, Poland, nov. 07-08, 2016. Proceedings Of The International Conference on ict Management for Global Competitiveness and Economic Growth in Emerging Economies (ICTM-2016), pp.184-200.
  • Апатова Н.В., Генкин А.С., и др. Цифровая экономика: основные направления развития. Монография / Под научной редакцией Н.В. Апатовой. Симферополь, 2018, 216 c.
  • Sangki Jin, Cheong Moon Cho. Is ICT a new essential for national economic growth in an information society? // Government Information Quarterly, 2015, vol.32, issue 3, pp. 253-260.
  • Stanley T. D., Doucouliagos Hristos, Steel Piers. Does ICT generate economic growth? A meta-regression analysis // Journal of economic surveys,  2018, vol.32, issue 3, pp.705-726.
  • Əliyev Ə.Q. Müasir iqtisadiyyatin strukturlaşmasinda IKT-nin təsiri məsələləri // İnformasiya cəmiyyəti problemləri, 2015, №1, s.24-33.
  • Albiman Masoud Mohammed, Sulong Zunaidah. The linear and non-linear impacts of ICT on economic growth, of disaggregate income groups within SSA region // Telecommunications Policy,  2017, vol.41, issue 7-8, Special Issue:SI, pp.555-572.
  • Əliyev Ə.Q. İnformasiya iqtisadiyyatı sektorlarının formalaşmasının elmi-nəzəri və metodoloji əsaslarının tədqiqi // İnformasiya cəmiyyəti problemləri, 2018, №2, s.84–96.
  • Databases United Nations, https://www.un.org/en/databases/.
  • Əliyev Ə.Q. Müasir şəraitdə informasiya iqtisadiyyatının formalaşma xüsusiyyətləri və problemləri // AMEA-nın Xəbərləri. İqtisadiyyat seriyası 2018, №1, s.34-45.
  • AR Dövlət Statistika Komitəsi. Azərbaycanın Milli Hesabları. Statistik Məcmuə. Bakı, 2019, 140 s.
  • The Global Competitiveness Report-2019. Editor Professor Klaus Schwab, World Economic Forum, Geneva, Switzerland, 666 p.,
    http://www3.weforum.org/docs/WEF_TheGlobalCompetitivenessReport2019.pdf.
  • ICT sector analysis 2019.  https://www.ec.europa.eu/jrc/en/predict/ict-sector-analysis-2019.
  • ICT standardisation. https://ec.europa.eu/growth/single-market/european-standards/ict-standardisation_en.
  • Əliyev Ə.Q. İnformasiya iqtisadiyyatının qiymətləndirilməsinin metodoloji xüsusiyyətləri // Azərbaycan Dövlət İqtisadi Universiteti. Elmi Xəbərləri, 2017, №5, s.74-91.
  • Laitsou E., A. Kargas, D. Varoutas. The impact of ICT on economic growth of Greece and EU-28 under economic crisis // Internet of things business models, users, and networks, 2017, pp.1-6.
  • Əliyev Ə.Q. İKT-nin iqtisadi inkişafa təsiri və onun ekonometrik qiymətləndirilməsinin metodoloji aspektləri // İnformasiya cəmiyyəti problemləri, 2019, №1, s. 63–76.
  • Salome Garcia-Muniz Ana, Rosalia Vicente, Maria. ICT technologies in Europe: A study of technological diffusion and economic growth under network theory // Telecommunications Policy,  2014, vol.38, issue 4, pp.360-370.