AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI
“AĞILLI ŞƏHƏR” KONSEPSİYASI: MÖVCUD VƏZİYYƏTİ, TƏTBİQ SAHƏLƏRİ VƏ PROBLEMLƏRİ
Həşimov Məmməd A.

Son dövrlərdə “ağıllı şəhər” (AŞ) ifadəsi geniş istifadə edilməyə başlayıb, elmi konfranslarda, seminarlarda, texnoloji forumlarda, siyasi qurumlarda və hətta vətəndaşların gündəlik həyatında getdikcə daha çox istifadə olunur. AŞ informasiya və kommunikasiya texnologiyalarından istifadə edərək vətəndaşlara səmərəli xidmətlər göstərmək üçün perspektivli bir həll kimi qəbul edilir. AŞ-ın yaradılmasında məqsəd vətəndaşların həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq və şəhər xidmətlərinin effektivlik səviyyəsini artırmaqdır. Məqalədə AŞ-ın mövcud vəziyyəti və gələcək perspektivləri barədə məlumat verilmişdir. AŞ statusu almaq üçün tələb olunan əsas komponentlər təhlil edilmişdir. AŞ konsepsiyasının həyata keçirilməsində istifadə olunan qabaqcıl texnologiyalar analiz edilmişdir. AŞ mühitində məlumatların toplanması və ötürülməsi üçün istifadə olunan şəbəkə standartları göstərilmişdir. Eyni zamanda, AŞ mühitini əhatə edən xidmətlərin vətəndaşlar və dövlət qurumları üçün yaratdığı üstünlüklər barədə məlumat verilmişdir. Məqalədə AŞ lahiyələrini dünyanın bır sıra ölkələrində uğurla həyata keçirən şəhərlər araşdırılmışdır. AŞ konsepsiyasının reallaşdırılmasında mövcud olan problemlər analiz edilmiş və müəyyən təkliflər verilmişdir. İşin yerinə yetirilməsində müqayisəli təhlil və sistemli yanaşma metodlarından istifadə edilmişdir. Məqalədə əldə edilən nəticələr AŞ konsepsiyasının elmi-nəzəri problemlərinin həlli, həmçinin bu konsepsiyasının formalaşması məsələlərində istifadə edilə bilər (səh.95-107).

Açar sözlər:“Ağıllı şəhər”, “ağıllı şəhər” komponentləri, şəbəkə standartları,“ağıllı şəhər” problemləri.
DOI : 10.25045/jpis.v12.i2.07
Ədəbiyyat
  • UN Press release, https://population.un.org/wup/Publications/Files/WUP2018-PressRelease.pdf
  • Achıg hökumatin tashvigina dair 2020–2022-ji illar üchün Milli Faaliyyat Planı, https://www.president.az/articles/35990
  • “Aghıllı shahar” (Smart Jity) va “aghıllı kand” (Smart Villaġe) konsepsiyasının hazırlanması haggında Azarbayjan Respublikası Prezidentinin saranjamı, https://www.president.az/articles/51179
  • Augustyn Smart Cities – brand cities of the future / Conference: The Business of Place: Critical, Practical and Pragmatic Perspectives, 2013, pp. 1-11.
  • Ayca K., Ondrej K., Attila K., M. Fatih T. Future Trends and Current State of Smart City Concepts: A Survey // IEEE Access, vol. 8, 2020, pp.86448 – 86467.
  • Chun S.L, Youwei J., Zhekang D., Dongxiao W., Yingshan T., Qi H. L., Richard T.K.W., Ahmed F.Z, Ruiheng W., Loi L.L. A Review of Technical Standards for Smart Cities // Clean Technologies vol. 2, no. 3, 2020, pp.290-310.
  • Aliguliyev R.M., Mahmudov R.Sh. Ashyaların Interneti: mahiyyati, imkanları va problemlari // Informasiya jamiyyati problemlari, 2011, №2(4), s.29–40.
  • Mammadova M.H., Jabrayılova Z.G. Daniz neft platformasında personalın fiziolozhi vaziyyatinin va joghrafi mövgeyinin monitoringinda ashyaların internetinin imkanları // Informasiya tekhnoloġiyaları problemlari, 2018, №2, s.3–17.
  • Eiman A.N., Hind A.N., Nader M., Jameela A.J. Applications of big data to smart cities // Journal of Internet Services and Applications, vol. 6, no. 1, 2015, pp. 1-15.
  • Mell P., Grance T. The NIST definition of cloud computing, 2010, http://www.nist.gov/itl/cloud/upload/cloud-def-v15.pdf.
  • Alakbarov R.G., Hashimov M.A. Bulud tekhnologiyaları: khidmatlar, problemlar va tatbig sahalari // Informasiya tekhnologiyaları problemlari, 2016, №1, s.3–10.
  • Hashimov M.A. Ashyalarin interneti mühitinda fog tekhnologiyasindan istifada masalalari // Informasiya tekhnologiyaları problemlari, 2020, №2, s.80–90.
  • Arsénio A., Serra H., Francisco R., Nabais F., Andrade J., Serrano E. Internet of Intelligent Things: Bringing artificial intelligence into things and communication networks // Stud. Comput. Intell., 2014. vol.495, pp.1–37.
  • Laura G., Jose M.J., Miran T., Jaime L. Wireless Technologies for IoT in Smart Cities // Network Protocols and Algorithms, vol. 10, no. 1, 2018, pp.23-64.
  • Saber T. , Miadreza S., Pierluigi S., Vincenzo L., Aurelio T., João P.S.C. A Review of Smart Cities Based on the Internet of Things Concept // Energies, vol. 10, no. 4, 2017, pp. 1-23.
  • Alexandru L., Valentin P. Internet of Things and LoRaTM Low-Power WideArea Networks: A Survey / 2017 International Symposium on Signals, Circuits and Systems (ISSCS), 13-14 July 2017, pp. 1-5.
  • Arasteh H., Hosseinnezhad V., Loia V., Tommasetti A., Troisi O., Shafie-khah M., Siano P. Iot-based Smart Cities: a Survey / The 16th IEEE International Conference on Environment and Electrical Engineering, 2016, pp. 1-6.
  • Pukha Y., Sidorov G., Khakhulin S. The Internet of Things for Smart Cities, https://www.pwc.ru/en/assets/iot-for-cities-eng.pdf
  • Badis H., Rida K., Sherali Z., Achraf F., Lyes K. Internet of Things (IoT) Technologies for Smart Cities // ET Research Journals, 2015, pp. 1–14.
  • Talamo C., Pinto M.R., Viola S., Atta N. Smart cities and enabling technologies: influences on urban Facility Management services / IOP Conference Series: Earth and Environmental Science,  296, 30 July 2019, https://www.iopscience.iop.org/article/10.1088/1755-1315/296/1/012047/pdf
  • Radovan N., Radek K.,Jaroslav K. Smart City Concept, Applications and Services // Journal of Telecommunications System & Management, vol.3, Issue 2, 2014, https://www.hilarispublisher.com/open-access/smart-city-concept-applications-and-services-2167-0919-117.pdf
  • Andrea Z., Nicola B., Angelo C., Lorenzo V., Michele Z. Internet of Things for Smart Cities // IEEE Internet of Things Journal, vol. 1,  1, 2014, pp. 22 – 32.
  • Ibrar Y., Ibrahim A.T.H., Yasir M., Abdullah G., Salimah M., Sghaier G. Enabling Communication Technologies for Smart Cities // IEEE Communications Magazine, vol. 55,  1, 2017, pp. 112 – 120.
  • Ferrer J. Barcelona’s Smart City vision: an opportunity for transformation // The journal of field actions, Special Issue 16, 2017.
  • Singapore as a Smart City. https://www.thalesgroup.com/en/worldwide-digital-identity-and-security/iot/magazine/singapore-worlds-smartest-city
  • Ruben S., Adria´n N., Jesus S., Aritz B., Rube´n M., Unai Z., Gorka A., Aitor A. Smart cities survey: Technologies, application domains and challenges for the cities of the future // International Journal of Distributed Sensor Networks, vol. 15 no. 6, 2019, pp.1-36.
  • Yasir M., Farhan A., Ibrar Y., Asma A., Muhammad I., Sghaier G. Internet-of-Things Based Smart Cities: Recent Advances and Challenges // IEEE Communications Magazine, vol. 55,  9, 2017, pp. 16 – 24.
  • MyWaterToronto, https://www.toronto.ca/services-payments/water-environment/how-to-use-less-water/mywatertoronto/
  • Wouter H.N.E., Robin E., Efthymios C. The Internet of Things as Smart City Enabler: The Cases of Palo Alto, Nice and Stockholm // Digital Transformation for a Sustainable Society in the 21st Century, 2019, pp.293-304.
  • Ejaz A., Abdullah G., Mohsen G. Internet of Things based Smart Environments: State-of-the-art, Taxonomy, and Open Research Challenges // IEEE Wıreless Communıcatıons, vol. 23, no. 5, 2016, pp.10-16.
  • Narmeen Z.B., Jawwad A.S. Smart City Architecture: Vision and Challenges // International Journal of Advanced Computer Science and Applications, vol. 6, no. 11, 2015, pp.246-255.
  • Mostafa B., Mahmoud G., Mohsen D., Nasrin M.H. International Challenges of Smart Cities // Armanshahr Architecture & Urban Development, vol. 10, no. 20, 2017, pp.79-90.
  • Abbas S.S., Daniel S.S., Anup K., Adel E. IoT in Smart Cities: A Survey of Technologies, Practices and Challenges // Smart Cities, vol. 4, 2021, pp.429–475.
  • Elias Z. T, Vangelis A., Alexandros F., David G., Cosmin-Septimiu N., George O., Henrich C. P., Anastasius G. Enabling Reliable and Secure IoT-based Smart City Applications / The First International Workshop on Pervasive Systems for Smart Cities, 2014, pp.111-116.