AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI
ERMƏNİ İŞĞALINDAN AZAD EDİLMİŞ AZƏRBAYCAN ƏRAZİLƏRİNDƏ RƏQƏMSAL TEXNOLOGİYALARIN TƏTBİQİ MƏSƏLƏLƏRİ
Əlövsət Q. Əliyev

Məqalədə Qarabağın iqtisadi proseslərində rəqəmsal texnologiyaların tətbiqinin əhəmiyyəti əsaslandırılmışdır. 30 illik erməni işğalından azad olunmuş ərazilərdə yeni iqtisadiyyat quruculuğunun inkişaf istiqamətləri müəyyənləşdirilmişdir. Qarabağda rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafında 4.0 Sənaye inqilabının tətbiqi problemləri araşdırılmışdır. Regionda ekoloji mühitin yaşıllaşdırılmasının və iqtisadi inklüzivliyin yüksəldilməsi yolları müəyyənləşdirilmişdir. İnnovativ infrastrukturların, rəqəmsal texnologiyaların və verilənin (data) iqtisadiyyatının formalaşması xüsusiyyətləri təhlil olunmuşdur. Rəqəmsal transformasiyanın ölkənin ən prioritetli məsələlərindən olduğu göstərilmişdir. Qarabağın inkişafında rəqəmsal transformasiya  problemləri tədqiq edilmiş və onların həlli istiqamətləri müəyyənləşdirilmiş, böyük perspektivə malik rəqəmsal layihələrin işlənilməsinin zəruriliyi göstərilmişdir. Qarabağın dirçəldilməsində Elektron Qarabağ kompleks planının arxitektur-texnoloji strukturunun konseptual modeli təklif olunmuşdur. Ənənəvi Qarabağ regional iqtisadiyyatından yeni Qarabağ ağıllı (smart) rəqəmsal iqtisadiyyatına keçidinin xüsusiyyətləri araşdırılmışdır. Qarabağda "yaşıl" inkişaf məsələləri, təmiz ekoloji mühit və yaşıl inkişaflı artım istiqamətləri müəyyənləşdirilmişdir. Göstərilmişdir ki, Qarabağda İKT-yə əsaslanan infrastrukturun təkmilləşdirilməsi, yüksək rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi yeni iqtisadi idarəetmədə rəqəmsal iqtisadiyyatın səmərəliliyinin yüksəldilməsinə və Qarabağ iqtisadi regionunun inkişafına  əlavə potensial imkanları aşkara çıxara bilər (səh.31-38). 

Açar sözlər:İnnovasiya infrastrukturu, E-Qarabağ, Rəqəmsal transformasiya, Ağıllı şəhər və kənd, Yaşıl artım və rəqəmsal texnologiya, Yaşıl enerji, Yaşıllaşdırma və inklüziv texnologiyalar, 4.0 Sənaye inqilabı platforması
DOI : 10.25045/jpis.v13.i1.04
Ədəbiyyat
  • Schwab, K. (2017). The Fourth Industrial Revolution. Limited, 192 p.
  • “Azərbaycan 2030: Sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər” və onun təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. Bakı, 2 fevral 2021. https://president.az/articles/50474
  • The Sustainable Development Goals Report (2020). United Nations. https://unstats.un.org/sdgs/report/2020/
  •  Rəqəmsal transformasiya sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı. Bakı, 27 aprel 2021.
  • Azərbaycan Respublikasında rəqəmsallaşma, innovasiya, yüksək texnologiyalar və rabitə sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı bəzi tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı. Bakı, 11 oktyabr 2021-ci il. https://president.az/articles/53407
  • Əliyev, Ə.Q., & Şahverdiyeva, R.O. (2021). İKT əsaslı texnoloji innovasiya iqtisadiyyatı sektorlarının formalaşması və onların sosial iqtisadi proseslərə təsiri aspektləri. İnformasiya cəmiyyəti problemləri, 1, 94-110.
  • Померанцева, П., & Ященко, С.Д. (2020). Технология больших данных как основа формирования цифровой экономики. Интеллектуальные ресурсы-региональному развитию, 2, 365-371.
  • Əliyev, Ə.Q., & Şahverdiyeva, R.O. (2018). İnformasiya  iqtisadiyyatı sektorlarının və innovativ strukturlarının inkişafına Dördüncü sənaye inqilabının  təsirinin araşdırılması. İnformasiya cəmiyyəti problemləri, 2, 52–64.
  • GSM Association (2020). The Mobile Economy, 62 p.
  • Aliyev, A.G. (2019). Applied problems and directions of decision of green technologies in sustainable development of information economics. European Journal of Sustainable Development, 8(1), 264-280.
  • Вишняков, М.А. (2018). От концепции устойчивого развития к инклюзивному зеленому росту. Экономика и предпринимательство, 6(95), 149-156.
  • Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərində “yaşıl enerji” zonasının yaradılması ilə bağlı tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. Bakı, 03 may 2021. https://president.az/articles/51355
  • “Ağıllı şəhər” (Smart City) və “Ağıllı kənd” (Smart Village) Konsepsiyasının hazırlanması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. Bakı, 19 aprel 2021-ci il. https://president.az/articles/51179
  • Digital Economy Report. Value Creation and Capture: Implications for Developing Countries  (2019). https://doi.org/10.18356/c7dc937a-en
  • Теняков, И.М., & Абдуллаева, Ж.А.  (2021). Специфика инновационного экономического роста в условиях четвертой промышленной революции и цифровизации. Проблемы современной экономики, 2(78), 24-27.
  • Aliyev, A.G. (2019). Development of the indicators system for the assessment of the inclusive development level of information economy. The 13th IEEE International Conference Application of Information and Communication Technologies (AICT), Baku, Azerbaijan, 23-25 October 2019 (pp.276-279).
  • Pouw, N., & Gupta, J. (2017). Inclusive development: a multi-disciplinary approach. Current Opinion in Environmental Sustainability, 24, 104-108.
  • Ağdam Sənaye Parkının yaradılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı. Bakı, 28 may 2021-ci il. https://president.az/articles/51773
  • Bayramov, V.İ. (2021). “Ağdam regionun sənaye mərkəzinə çevriləcək”. https://azvision.az/news/262632/-agdam-regionun-senaye-merkezine-cevrilecek--vuqar-bayramov-.html
  • Şahverdiyeva, R.O. (2020). İnnovasiya strukturlarının fəaliyyət səmərəliliyinin yüksəldilməsinin perspektiv istiqamətləri. İnformasiya cəmiyyəti problemləri, 1, 103–118.