AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI
INDUSTRY 4.0 MÜHİTİNDƏ İT TƏHSİLİNİN TENDENSİYALARI VƏ PERSPEKTİVLƏRİ
Firudin T. Ağayev, Gülarə A. Məmmədova, Rəna T. Məlikova

Dördüncü sənaye inqilabı (Sənaye 4.0) insan həyatının müxtəlif aspektlərində dəyişikliklərə səbəb oldu. Bunlardan biri də təhsil sistemidir. Məqalədə Sənaye 4.0-ın təhsil sahəsinə təsiri araşdırılmışdır. Bu baxımdan, paylanmış hesablamalar, böyük verilənlər, portativ cihazlar, Əşyaların İnterneti , virtual reallıq , əlavə reallıq və s. istifadə edərək, süni intellekt və rəqəmsal fiziki strukturlar tərəfindən idarə olunan Sənaye 4.0-ın əsas xüsusiyyətləri araşdırılıb. Bundan əlavə, məqalədə Sənaye 4.0-ın dəstəklənməsində mühüm rol oynayan və İT təhsilində dəyişikliklərə əhəmiyyətli təsir göstərən təhsil 4.0-ın əsas texnologiyaları təhlil edilmişdir. Məqalədə göstərilir ki, Sənaye 4.0 mütəxəssislərinin əsas mühəndislik səriştələri istehsal tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirmək üçün zəruri olan bilik və bacarıqlardır. Gələcək mühəndislər peşəkar, sosial, metodoloji və şəxsi səriştələrini təkmilləşdirməlidirlər. Onlar sistemlər, istehsal prosesləri, avtomatlaşdırma texnologiyası və informasiya texnologiyaları haqqında fənlərarası anlayışa ehtiyac duyurlar. Məqalədə elektron təhsil sahəsində Sənaye 4.0 texnologiyalarından istifadənin xüsusiyyətlərinə müqayisəli təhlil, ümumiləşdirmə və sistemli yanaşma üsullarından istifadə olunur. Əldə edilmiş nəticələrin ali təhsil müəssisələrində İT mütəxəssislərinin təhsil fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi üçün mütəxəssislər, menecerlər və müəllimlər tərəfindən istifadə oluna biləcəyi gözlənilir (səh.110-117). 

Açar sözlər:Sənaye 4.0, Təhsil 4.0, Kiber-fiziki sistemlər, Əşyaların İnterneti, Virtual reallıq, İT mütəxəssisçilərinin bacarıq və səriştələri, Texnologiyalar
DOI : 10.25045/jpis.v13.i1.12
Ədəbiyyat
  • Шваб, К. (2016). Четвертая промышленная революция. Москва. : Эксмо.
  • Balyer, A. Oz, O. (2018). Academicians Views on Digital Transformation in Education, International Online Journal of Education and Teaching, 5(4), 809–830. 
  • Benešová A., Tupa J., (2017). Requirements for Education and Qualification of People in Industry 4.0, 27th International Conference on Flexible Automation and Intelligent Manufacturing, 27-30 June 2017, Modena, Italy, Procedia Manufacturing, 11, 2195–2202.
  • Abhyankar K., Ganapathy S. (2014). Technology-Enhanced Learning Analytics System Design for Engineering Education, International Journal of Information and Education Technology. 4, 345–350.
  • McQuaid, RW, Lindsay, C. (2005). The concept of employability. Urban Stud.; 42(2), 197–219.
  • Hofmann E., Ruesch M. (2017). Industry 4.0 and the current status as well as future prospects on logistics. Computers in Industry, 89: 23–34.
  • Filho MF, Liao Y, Loures ER, Canciglieri O. (2017). Self-Aware Smart Products: Systematic Literature Review, Conceptual Design and Prototype Implementation. Procedia Manuf.; 11:1471-1480. https://doi.org/10.1016/J.PROMFG.2017.07.278
  • Lee, J., Bagheri, B., Kao, H-A. (2014), Recent Advances and Trends of Cyber-Physical Systems and Big Data Analytics in Industrial Informatics. Int Conf Ind Informatics 2014. https://doi.org/10.13140/2.1.1464.1920
  • World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2020, October 2020. http://www3.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_2020.pdf
  • Chen, D., Doumeingts, G., Vernadat, F. (2008). "Architectures for Enterprise Integration and Interoperability: Past, Present and Future." Computers in Industry. 59 (7), 647–659.
  • Sackey, SM, Bester, A., Adams, D. (2017). Industry 4.0 Learning Factory Didactic Design Parameters for Industrial Engineering Education in South Africa. South African, Industrial Engineering, 28(1), 114–124.
  • Hermann M, Pentek T, Otto B. (2016). Design Principles for Industrie 4.0 Scenarios. In: 49th Hawaii International Conference on System Sciences Design. Hawaii: IEEE., 2016.
  • Rautavaara, E. (2015). Educating the Future Product Designers - Exploring the anatomy of a project-based capstone course, Aalto University, 2015, p. 88.
  • Cyber-Physical Systems (CPS), http://www.imm.dtu.dk/~jbjo/cps.html
  • Passow, H.J, Passow, C.H. (2017) What Competencies Should Undergraduate Engineering Programs Emphasize? A Systematic Review. Journal of Engineering Education, 106(3), 475–526.
  • Laudante, E. (2017). Industry 4.0, Innovation and Design. A new approach for ergonomic analysis in manufacturing system. The Design Journal, 20, 2724–2734.
  • Lubis, A., Absah, Y., Sari, A, Lumbanraja, P. (2019). Human resource competencies 4.0 for generations, European Journal of Human Resource Management Studies. 3(1), 99–105.
  • McQuaid, RW, Lindsay, C. (2005). The concept of employability. Urban Stud.; 42(2), 197–219.
  • Universities of the Future, https://universitiesofthefuture.eu/wp-content/uploads/2019/02/State-of-Maturity_Report.pdf
  • Harkin A.M. (2008). Leapfrog Principles and Practices: Core Components of Education 3.0 and 4.0, Future Research Quality, 24(1), 19–31.
  • Heradio, R., Torre, L., Francisco, D.G., Herrera-Viedma, J.C., Dormido, S. (2016). Virtual and remote labs in education: A bibliometric analysis, Computers & Education, Elsevier, 98, 14–38.
  • Mubin, O., Steven,s C.J., Suleman S., Abdullah M., Jian-Jie, D. (2013). A review of the applicability of robots in education, Technology for Education and Learning, http://roila.org/wp-content/uploads/2013/07/209-0015.pdf
  • Souza-Concilio, I., Pacheco, B. (2013). The Development of Augmented Reality Systems in Informatics Higher Education, International Conference on Virtual and Augmented Reality in Education, Procedia, 25, Elsevier, 179–188.
  • Active Worlds, https://www.activeworlds.com
  • Интернет вещей (IOT), https://www.sas.com/ru_ru/insights/big-data/internet-of-things.html
  • García-Cabot, A., García-López, E.,  Caro-Alvago, S., Gutierrez-Martinez, J., de-Marcos, L. (2020). Measuring the effects on learning performance and engagement with a gamified social platform in an MSc program, International Journal of Engineering Education, 1(28),  207–223.
  • Pieper, J., Lueth, O., Goedicke, M., Forbrig, P. (2017). A case study of software engineering methods education supported by digital game-based learning: Applying the SEMAT Essence kernel in games and course projects, IEEE Global Engineering Education Conference (EDUCON), Athens, pp. 1689–1699.
  • Zavalani, O. (2015). Computer-based simulation development of a design course project in electrical engineering, Computer Applications in Engineering Education, Wiley Online Library, 23, 4, 587–595.
  • Karabulut-Ilgu, A., Cherrez N.J., Jahren, C. (2018). A systematic review of research on the flipped learning method in engineering education, British Journal of Educational Technology, 49, 3, 398–411.
  • Ifenthaler, D. and Erlandson, B. (2016). Learning with Data: Visualization to Support Teaching, Learning, and Assessment. Technology, Knowledge and Learning. 21 (1), 1–3.
  • Souza-Concilio, I., Pacheco, B. (2013). The Development of Augmented Reality Systems in Informatics Higher Education, International Conference on Virtual and Augmented Reality in Education, Procedia, 25, Elsevier, 179–188.
  • Elbestawi M., Centea D., Singh I., & Wanyama, T. (2018). SEPT Learning factory for Industry 4.0 education and applied research. Procedia Manufacturing, 23, 249–254