AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI
İNNOVASİYA TEXNOPARKLARININ İDARƏETMƏ PROSESLƏRİNDƏ KEYFİYYƏT GÖSTƏRİCİLƏRİNİN ÇOXKRİTERİYALI EKSPERT QİYMƏTLƏNDİRMƏLƏRİ MƏSƏLƏLƏRİ
Əliyev Əlövsət Q., Şahverdiyeva Roza O.

Məqalədə innovasiya texnoparklarının idarəetmə proseslərində keyfiyyət göstəricilərinin çoxkriteriyalı ekspert qiymətləndirmələri məsələlərinə baxılmışdır. İnnovasiya texnoparklarının informasiya və biliklər iqtisadiyyatında rolu və əhəmiyyəti göstərilmişdir. İnnovativ, elmtutumlu məhsul istehsalı və xidmətlərin göstərilməsində kompleks təyinatlı mürəkkəb sosial-iqtisadi idarəetmə obyekti kimi innovasiya texnoparklarının yaradılması və idarə olunması xüsusiyyətləri təhlil olunmuşdur. Texnoparkların IV Sənaye inqilabının trendlərinə uyğun müxtəlif sahələrdə ixtisaslaşması istiqamətləri və onların fəaliyyətinin idarə olunması problemləri göstərilmişdir. Texnoparkın fəaliyyətinin ümumləşdirilmiş funksional strukturu, onun fəaliyyətinin intellektual idarəetmə sisteminin konseptual modeli təklif olunmuşdur. Texnoparkların idarə olunması və fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi üzrə göstəricilər və kriteriyalar sistemi tədqiq olunmuşdur. Texnoparklarda innovasiya fəaliyyəti və innovativ məhsulların/xidmətlərin keyfiyyətlilik göstəriciləri sistemi araşdırılmışdır. Texnoparkların fəaliyyətinin qiymətləndirilməsində çoxkriteriyalı ekspert qiymətləndirilmələrinin elmi-nəzəri əsasları və xüsusiyyətləri təhlil olunmuşdur. Çoxkriteriyalı ekspert qiymətləndirməsi metodundan istifadə etməklə texnoparkların fəaliyyətinin müqayisəli qiymətləndirilməsi üzrə kompozit indekslərinin çəki əmsallarının ekspertlər tərəfindən qiymətləndirməsinin nəticələri proqramı paketi vasitəsilə emal edilmişdir. Texnoparkların kompozit indeksini formalaşdıran indekslərə ekspertlər tərəfindən verilən təsiretmə qiymətləri ümumiləşdirilərək çəki əmsalları şəklində təqdim olunmuşdur. Texnoparkların fəaliyyətinin qiymətləndirilməsində çoxkriteriyalı ekspert qiymətləndirmələri üsullarının təkmilləşdirilməsinin perspektiv istiqamətləri üzrə tövsiyələr verilmişdir. Göstərilmişdir ki, çoxkriteriyalı ekspert qiymətləndirmələrinin nəticələri qərar qəbuletmə proseslərində effektiv qərarların qəbulu və icrası üçün mühüm əsaslar yaradır (səh.89-104).

Açar sözlər:informasiya iqtisadiyyatı, IV sənaye inqilabı, texnopark, çəki əmsalı, çoxkriteriyalı ekspert qiymətləndirməsi.
DOI : 10.25045/jpis.v11.i2.08
Ədəbiyyat
  • Milli iqtisadiyyat və iqtisadiyyatın əsas sektorları üzrə Strateji Yol Xəritələri, Bakı, 6 dekabr 2016-cı il, https://www.president.az/articles/21953.
  • Elm haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu. Bakı, 14 iyun 2016-cı il, http://science.gov.az/uploads/PDF/Elm_haqqinda_Azerbaycan_Respublikasinin_Qanunu.pdf
  • Centre for the Fourth Industrial Revolution Network. 2019, https://weforum.ent.box.com/v/C4IR-Brochure.
  • Khanmirzaee S., Jafari M., Akhavan P. A study on the role of science and technology parks in development of knowledge-based economy // World Journal of Entrepreneurship Management and Sustainable Development, 2018, vol. 14,  issue 1, pp.74-85. 
  • Estrella F.J., Onar S.C., Rodriguez R.M., et al. Selecting firms in University technoparks: A hesitant linguistic fuzzy TOPSIS model for heterogeneous contexts // Journal of Intelligent & Fuzzy, Systems, 2017, vol.33, issue 2, pp.1155-1172.
  • Zhao H., Guo S., Zhao H. Comprehensive benefit evaluation of ecoindustrial parks by employing the best-worst method based on circular economy and sustainability // Journal of Environment Development and Sustainability, 2018, vol.20, issue 3, pp.1229-1253.
  • Lyra R.M.,Almeida M.F.L. Measuring the performance of science and technology parks: a proposal of a multidimensional model / Conference:  Measurement Science Challenges in Natural and Social Sciences. Brazil, jul 31-aug 03, 2018, vol.1044.
  • Elena P., Pizikov S., Mukaliev N., et al. Impact of production and transaction costs on companies' performance according assessments of experts // Entrepreneurship and Sustainability Issues, 2018, vol.6, issue 1, pp.398-410.
  • Lecluyse L., Knockaert M., Spithoven A. The contribution of science parks: a literature review and future research agenda // Journal of Technology Transfer, 2019, vol.44, issue 2, Special Issue: SI, pp.559-595.
  • Rawia A.O. Role of business incubators in the development of small and medium enterprises examples of international experiences // Journal of Business and Management (JBM), 2016, vol.18, issue 4, pp.26-46.
  • Hobbs K.G., Link A.N., Scott J.T. Science and technology parks: an annotated and analytical literature review // Journal of Technology Transfer, 2017, vol.42, issue 4, pp.957-976.
  • International Association of Science Parks and Areas of Innovation, 2019, http://www.iasp.ws.
  • Poonjan A., Tanner A.N. The role of regional contextual factors for science and technology parks: a conceptual framework // European Planning Studies, 2020, vol.28, issue 2, pp.400-420.
  • Alguliyev R.M., Mahmudov R.S. Topical issues of regulation of economic relations in Internet environment // Economics World, 2016, vol 4, no.1, pp.25-36.
  • Yang H., Kumara S., Bukkapatnam S., et al. The Internet of Things for smart manufacturing: A review // IISE Transactions, 2019, vol.51, no.11, pp.1190-1216.
  • Ширшова Л.В., Адиньяев С.И., Бучнева Д.Н. Проблемы и перспективы развития технопарков в России // Экономика и управление: проблемы, решения, 2017, Т.4,№5-2, с.71-76.
  • European Commission. Factories of the future multi-annual roadmap for the contractual PPP under Horizon 2020. Prepared by: European Factories of the Future Research Association (EFFRA) a Manufuture İnitiative, p.136. http://www.ec.europe.eu
  • Aliyev A.G., Shahverdiyeva R.O. Conceptual bases of intellectual management system of innovative technoparks // İnternational journal of Education and Management Engineering, 2017, №2, pp.1-7.
  • Magalhaes C., Maria A., da Claudimar V.P. Management model by processes for science parks // Cogent Business & Management,  2019, vol.6, issue 1,  Article Number: 1580121.
  • Əliyev Ə.Q., Şahverdıyeva R.O. İnnovativ strukturların fəaliyyətinin idarə edilməsinin konseptual əsasları // İnformasiya cəmiyyəti problemləri, 2014, №1, s.33-42.
  • Entringer T.C., da Lacopo S.L. Critical success factors in science and technology parks: a bibliographic review and analysis // Independent Journal of Management & Production, 2020, vol.11, issue 2, pp.343-359.
  • European Innovation Scoreboards (EIS)-2019 project for the European Commission, p.39, https://www.ec.europa.eu
  • Аккужин Ф.Р. Проблемы оценки инновационной деятельности технопарков //
    Экономика и социум, 2019, №12(67), с.170-174.
  • Анохин А.Н. Методы экспертных оценок. Учебное пособие, Обнинск: ИАТЭ, 1996, 148 с.
  • Орлов А.И. Эконометрика? Издательство: «Экзамен», Москва, 2004, 576 с.
  • Балдин К.В. Концептуальные основы применения метода экспертного оценивания в предпринимательстве, Монография, Ухта: УГТУ, 2016, 110 с.
  • Мамедова М.Г., Джабраилова З.Г. Нечеткая многокритериальная модель поддержки принятия решений в задачах управления персоналом // Проблемы информационных технологий, 2012, №2, c.37–46.
  • Соколова М.Л., Градусов Д.А., Чернов В.Г. Моделирование и исследование метода многокритериального альтернативного выбора ELECTRE в условиях неопределенности экспертных оценок // Динамика сложных систем - XXI век, 2016, т. 10, №4, с.82-90.
  • Стебеняева Т.В., Ларина Т.С., Юдинова В.В. Система показателей для интегральной оценки качества инновационных программных проектов создания инновационной продукции, услуг и технологий // Успехи современной науки и образования, 2017, т. 2,№1, с.182-186.
  • Şahverdiyeva R.O. İnnovativ layihələrin səmərəlilik göstəriciləri və meyarları əsasında qiymətləndirilməsi məsələləri // İnformasiya texnologiyaları problemləri, 2020, №1, s. 129–141.
  • Aliyev A.G., Shahverdiyeva R.O. Application of mathematical methods and models in product – service manufacturing processes in scientific innovative technoparks // International Journal of Mathematical Sciences and Computing (IJMSC), 2018, vol.4, no.3, p.1-12.
  • Aliyev A.G., Shahverdiyeva R.O. Multi-level system of indicators on the activity of innovative technology parks in the sectors of information and knowledge economy // Management Dynamics in the Knowledge Economy, 2019, vol.7, no.1, pp.51-70.